Duurzaamheid over generaties heen

Duurzaamheid en generatieoverschrijdende zekerheid van trusts

Trustconstructies zijn specifiek ontworpen om duurzaamheid te bieden – het vermogen om activa over een lange termijn aan te houden en te beschermen – en veiligheid over meerdere generaties, wat inhoudt dat de trust kan waarborgen dat financiële middelen niet alleen ten goede komen aan de naaste verwanten, maar ook aan opeenvolgende generaties, ongeacht externe gebeurtenissen. Het bereiken van werkelijke continuïteit en veerkracht vereist zowel de inherente kenmerken van het trusttype als het rechtsklimaat van de jurisdictie van de trust. Wij beoordelen hoe trusts zich houden bij politieke onrust, geschillen of wijzigingen van jurisdictie, en hoe families met een zeer groot vermogen trusts inzetten om dergelijke uitdagingen het hoofd te bieden.

1. Bescherming tegen politieke onrust: Een van de belangrijkste redenen waarom vermogende personen in onstabiele regio's trusts gebruiken, is het afschermen van vermogen tegen politiek risico. Door vermogen onder te brengen in een trust die wordt beheerst door het recht van een stabiele jurisdictie, wordt dat vermogen feitelijk onttrokken aan het bereik van de overheid van het land van herkomst of aan de gevolgen van politieke chaos. Tijdens politieke onrust of een regimewisseling kunnen lokale rechtbanken bijvoorbeeld onder druk worden gezet om vermogen in beslag te nemen of kapitaalcontroles af te dwingen – maar bevindt dat vermogen zich in een trust in een buitenlandse, stabiele jurisdictie, dan stuiten de lokale autoriteiten op aanzienlijke obstakels om er beslag op te leggen. Trusts in jurisdicties met zogeheten "firewall"-wetgeving negeren uitdrukkelijk besluiten van buitenlandse overheden die strijdig zijn met de trust. Zoals vermeld hebben veel internationale financiële centra wetgeving die waarborgt dat een trust en de overdrachten daarin "niet nietig of vernietigbaar zijn" op grond van buitenlandse wetten of vorderingen. Dit betekent dat wanneer een land bijvoorbeeld een nieuwe wet invoert die buitenlands vermogen van zijn burgers nationaliseert, een naar behoren gestructureerde trust in een firewall-jurisdictie die wet niet zou erkennen – de trustee zou het vermogen blijven houden voor de begunstigden, zoals voorgeschreven door de trustakte, en het niet prijsgeven. Een voorbeeld uit de praktijk: vermogende families uit landen met ingrijpende regimewisselingen (Cuba in de jaren vijftig, recenter Venezuela of Zimbabwe) konden een deel van hun vermogen behouden doordat zij trusts of stichtingen in het buitenland hadden; wie die niet had, verloor vaak alles door confiscatie. Door vermogen te spreiden over meerdere jurisdicties en gebruik te maken van trusts creëren UHNW-families redundantie – wordt één jurisdictie riskant, dan kunnen trustees het vermogen of zichzelf verplaatsen naar veiliger oorden, zo nodig door toepassing van flee clauses. Dit zijn bijzondere bepalingen in sommige trusts, waarbij de zetel (situs) van de trust – en soms zelfs de trustees – automatisch of naar goeddunken van de trustee wordt verplaatst wanneer zich een bepaalde gebeurtenis voordoet (bijvoorbeeld oorlog, invoering van deviezencontroles, invasie, enzovoort). Deze ingebouwde mobiliteit stelt de trust in staat letterlijk naar een nieuwe jurisdictie uit te wijken, zodat het vermogen niet wordt geblokkeerd of in beslag genomen. Moderne voorbeelden zijn trusts met bepalingen om van het ene offshorecentrum naar het andere over te stappen indien de wetgeving verandert of politieke onrust de werkzaamheden van de huidige trustee bedreigt.
2. Vermogensbescherming bij geschillen: Trusts, in het bijzonder onherroepelijke discretionaire trusts, behoren tot de sterkste juridische instrumenten om vermogen te beschermen tegen rechtsvorderingen en schuldeisersclaims. Indien een settlor mogelijke procedures verwacht (van zakelijke schuldeisers, ex-echtgenoten enz.), kan de oprichting van een onherroepelijke trust ruim van tevoren het vermogen afschermen, omdat de settlor dit juridisch niet langer in eigendom heeft – de trust is dan de eigenaar. Zelfs indien de settlor wordt gedaagd en een vonnis wordt verkregen, kunnen schuldeisers een naar behoren ingestelde trust veelal niet doorbreken. Dit geldt in het bijzonder indien de trust zich bevindt in een jurisdictie die de tenuitvoerlegging van buitenlandse vonnissen weigert en schuldeisers zware bewijslasten oplegt (bijvoorbeeld de Cookeilanden, Nevis of bepaalde Amerikaanse staten voor binnenlandse vorderingen). Zoals eerder uiteengezet, vereist het trustrecht van de Cookeilanden dat schuldeisers buiten redelijke twijfel bewijzen dat een trust is opgezet om juist die schuldeiser te benadelen – een nagenoeg onmogelijke maatstaf indien de trust is ingesteld vóór het ontstaan van de vordering van de schuldeiser. Trusts met spendthrift-bepalingen waarborgen dat schuldeisers van een begunstigde geen beslag kunnen leggen op het belang van de begunstigde in de trust. De trustee is niet gehouden schuldeisers te betalen – hij keert uitsluitend aan de begunstigde uit overeenkomstig de voorwaarden van de trust. Zelfs indien een begunstigde met rechtszaken of een faillissement te maken krijgt, maken de trustactiva dus geen deel uit van het vermogen van de begunstigde en blijven zij beschermd. Dit biedt een groot voordeel over meerdere generaties: de financiële problemen van één generatie brengen het vermogen van de hele familie niet in gevaar. De trust kan een verkwistend of financieel in de problemen geraakt kind overslaan en doorlopen voor de kleinkinderen. Veel dynastietrusts zijn bovendien discretionair, hetgeen betekent dat geen enkele begunstigde een gegarandeerd recht heeft waarop een schuldeiser beslag kan leggen – de trustee kan naar gelang de omstandigheden besluiten al dan niet uit te keren. Rechtbanken kunnen doorgaans geen discretionaire uitkering afdwingen ten behoeve van een schuldeiser, omdat de begunstigde die zelf niet kan opeisen. Dit discretionaire karakter, in combinatie met spendthrift-bepalingen, geeft trusts een juridische weerbaarheid die volledige eigendom niet biedt. Een illustratief geval: in de Verenigde Staten is de zaak-Anderson een bekend voorbeeld, waarin het vermogen van een echtpaar was ondergebracht in een trust op de Cookeilanden; een Amerikaanse rechtbank gelastte hen de activa te repatriëren om schuldeisers te betalen, maar de trustee op de Cookeilanden (buiten de Amerikaanse jurisdictie) weigerde, op grond van het plaatselijke recht. De settlors werden wegens minachting van de rechtbank gevangengezet; de middelen bleven offshore en de zaak eindigde in een schikking. Hoewel extreem, toont dit aan hoe trusts weerstand kunnen bieden aan procedurele druk. Doorgaans zullen potentiële eisers, die zich van dergelijke beschermingsconstructies bewust zijn, een schikking op gunstige voorwaarden aanvaarden of hun vordering laten varen, waardoor rechtszaken feitelijk worden ontmoedigd. Voor UHNW-personen (die als "deep pockets" een aantrekkelijk doelwit vormen) kan reeds een sterke trustconstructie lichtvaardige of roofzuchtige claims ontmoedigen.
3. Aanpassingsvermogen aan jurisdictionele verschuivingen: Over decennia of eeuwen veranderen wet- en regelgeving en belastingstelsels. Een trust die bedoeld is om generaties lang te bestaan, moet aanpasbaar zijn. Moderne trustakten bevatten bevoegdheden voor trust protectors – onafhankelijke aangewezen personen die bijvoorbeeld een trustee kunnen vervangen, de plaats van vestiging van de trust (situs) kunnen wijzigen of administratieve bepalingen kunnen aanpassen wanneer de omstandigheden veranderen. Een trust protector kan bevoegd zijn de trust van de ene jurisdictie naar de andere te verplaatsen indien dat voordelig wordt (bijvoorbeeld als jurisdictie A een nieuwe belasting op trusts invoert, kan de protector het toepasselijke recht overbrengen naar jurisdictie B, waar een dergelijke belasting niet bestaat). Dit vermogen om van koers te veranderen waarborgt de duurzaamheid. Veel jurisdicties staan uitdrukkelijk een wijziging van het toepasselijke recht toe, mits deze niet strijdig is met de bedoeling van de settlor. Zo bepaalt het recht van Guernsey dat een trust die onder buitenlands recht valt, bij akte of gerechtelijk bevel naar Guernsey kan migreren en omgekeerd, zonder dat de continuïteit ervan wordt aangetast. Dit betekent dat een honderd jaar oude trust op één plaats kan zijn begonnen en zo nodig via meerdere jurisdicties kan zijn verhuisd, terwijl de begunstigden geen onderbreking ervaren. Een ander instrument is decanting – het overhevelen van activa van de ene trust naar een nieuwe trust met bijgewerkte voorwaarden (zoals wijn wordt overgegoten in een nieuwe fles). Dit is nuttig wanneer de oorspronkelijke trust onherroepelijk is, maar omstandigheden (juridisch of familiair) wijzigingen vereisen. Veel Amerikaanse staten en enkele offshorejurisdicties staan decanting onder bepaalde voorwaarden toe. Decanting kan bijvoorbeeld worden gebruikt om de looptijd van een trust te verlengen (als de oude trust zou eindigen als gevolg van een oude perpetuity-regel, kan worden overgegoten in een nieuwe, eeuwigdurende trust) of om extra bescherming voor begunstigden toe te voegen als de wetgeving is gewijzigd. Decanting creëert in wezen een vernieuwde trust, waarbij het algemene plan in stand blijft. Dergelijke flexibiliteitsmechanismen stellen trusts in staat met hun tijd mee te evolueren – cruciaal voor duurzaamheid. Zeer vermogende families bouwen bovendien vaak relaties op met professionele trustees (corporate trustees) die onbeperkt kunnen voortbestaan (anders dan een individuele trustee, die overlijdt of met pensioen gaat). Grote trustmaatschappijen of private trustvennootschappen zorgen ervoor dat er altijd institutioneel geheugen en uitvoeringscapaciteit is om de trust draaiende te houden. Zij opereren bovendien vaak in meerdere jurisdicties, waardoor migratie eenvoudiger wordt (een wereldwijd opererende trustmaatschappij kan de administratie eenvoudigweg overdragen aan haar kantoor in een nieuw land als de situs van de trust verhuist).
4. Intergenerationeel bestuur en het voorkomen van ontbinding: een belangrijke uitdaging naarmate de tijd verstrijkt, is dat toekomstige begunstigden niet over de discipline of visie van de settlor beschikken en in de verleiding kunnen komen de trust te beëindigen voor snelle winst. Trusts vergroten de generatieoverschrijdende zekerheid door de hoofdsom vast te zetten en slechts gecontroleerde uitkeringen toe te staan. In veel jurisdicties is de Rule Against Perpetuities afgeschaft, juist om eeuwigdurende of 'dynasty' trusts mogelijk te maken die voor altijd kunnen bestaan. In staten of landen die nog een limiet kennen (zoals 100 jaar) is dat doorgaans voldoende voor drie tot vier generaties, en vaak kunnen trusts een optie bevatten om aan het einde van de termijn uit te keren aan een andere voortbestaande trust, waardoor de periode verder wordt verlengd. Bovendien verhindert het trustrecht doorgaans dat begunstigden een trust eenzijdig beëindigen indien dit indruist tegen het doel van de settlor, met name wanneer de trust spendthrift-bepalingen bevat of ongeboren/nog niet te identificeren begunstigden omvat (wat gebruikelijk is bij dynasty trusts, bijvoorbeeld ten behoeve van 'nakomelingen van de settlor', inclusief nog niet geborenen, zodat de huidige begunstigden niet allemaal kunnen instemmen met beëindiging omdat toekomstige begunstigden niet vertegenwoordigd zijn). Dit voorkomt een 'opstand van de erfgenamen' waarbij een ongeduldige generatie de nalatenschap zou verspillen. Sommige trusts bepalen zelfs dat bepaalde mijlpalen moeten zijn behaald of bepaalde leeftijden moeten zijn bereikt voordat de hoofdsom kan worden uitgekeerd (bijvoorbeeld dat geen enkele begunstigde vóór de leeftijd van 40 jaar meer dan X% mag ontvangen), om de duurzaamheid te waarborgen.
5. Duurzaam familievermogen in turbulente omgevingen – gebruiksscenario's: Denk aan een vermogende familie in een land met een onzekere toekomst (hetzij door economische ineenstorting, hetzij door een wijzigend juridisch klimaat). Zij kan een trust oprichten in een zeer duurzame vorm, bijvoorbeeld een onherroepelijke discretionaire trust in Jersey of op de Kaaimaneilanden met een private trust company (PTC) als trustee. De PTC is eigendom van een doeltrust of stichting, zodat zij onder invloed van de familie blijft maar toch onafhankelijk is. Deze structuur kan onbeperkt voortbestaan: in het bestuur van de PTC kunnen familieleden of adviseurs uit meerdere generaties zitting hebben, waardoor de familie binnen de wettelijke grenzen feitelijk beheerder van de trust wordt. Indien het thuisland een crisis doormaakt, blijven de activa van de trust (naar verwachting gehouden in gediversifieerde internationale beleggingen) onaangetast, en kan de trustee de PTC en de trustactiviteiten zo nodig zelfs verplaatsen of elders opnieuw domicilieren. De trust protectors kunnen vervolgens de beleggingsstrategie of de uitkeringspatronen aanpassen om familieleden door de crisis heen te helpen (bijvoorbeeld door de uitkeringen te verhogen voor familieleden die hebben moeten vluchten en middelen nodig hebben om zich in het buitenland te hervestigen, terwijl de activa extern blijven). De voorwaarden van de trust kunnen ook toestaan dat uitkeringen worden opgeschort indien een begunstigde zich in een omgeving met hoog risico bevindt waar geld in beslag zou kunnen worden genomen – dan is het beter om binnen de trust te laten aangroeien totdat uitkering weer veilig is. Een ander gebruiksscenario: een zeer vermogende ondernemer kan aandelen in het familiebedrijf onderbrengen in een Grantor Retained Annuity Trust (GRAT) of een vergelijkbare estate freeze-trust, om toekomstige waardegroei tegen minimale schenkbelasting naar erfgenamen over te hevelen. Zo groeit de waarde van het bedrijf buiten zijn belastbare nalatenschap, zodat de onderneming bij zijn overlijden niet wordt verzwakt door erfbelasting (die in sommige landen tot verkoop zou kunnen dwingen). Het bedrijf kan onder familiecontrole blijven voortbestaan, gehouden via de trust. Zelfs indien de sector te maken krijgt met rechtszaken (bijv. productaansprakelijkheid), richten eisers zich tegen de onderneming en niet tegen de trusteigenaren persoonlijk; bij een goed opgezette trust bereikt zelfs een veroordeling mogelijk niet de overige activa van de trust buiten de onderneming zelf. Wordt het bedrijf verkocht, dan blijft de opbrengst in de trust voor herbelegging ten behoeve van toekomstige generaties, in plaats van dat elke generatie geld opneemt en het vermogen opnieuw op nul zet (een veelvoorkomende oorzaak van het gezegde "van klompen naar klompen in drie generaties" is dat elke generatie de activa bij erfopvolging verdeelt – een dynastietrust voorkomt dat door het kapitaal gebundeld en professioneel beheerd te houden).
6. Family offices en trusts voor nalatenschap: Family offices voor ultrahoogvermogende families draaien vaak om trusts. Zij gebruiken trusts om het familiebestuur vorm te geven: zo kan in de trustakte worden verwezen naar een familiestatuut dat de trustee richting geeft over de familiewaarden (studiefinanciering, filantropische doelen, enzovoort). Trusts kunnen de aandelen houden van een besloten trustmaatschappij die door de family office wordt beheerd, waardoor de zeggenschap wordt gebundeld terwijl de wettelijke bescherming van de trust behouden blijft. Als het land van de familie te maken krijgt met onrust, blijft de family office (mogelijk verplaatst naar een stabiele locatie) de trust zonder haperingen beheren. Deze continuïteit is een belangrijke reden waarom ultrahoogvermogende families in opkomende markten buitenlandse trusts oprichten: het beheer wordt extern belegd en de continuïteit blijft gewaarborgd, los van hun persoonlijke mogelijkheden of de lokale situatie. De trust fungeert als leidraad voor de nalatenschap van de familie: welke familieleden ook komen of gaan en welke externe gebeurtenissen zich ook voordoen, de structuur van de trust en de fiduciaire plicht van de trustee zorgen ervoor dat de activa worden beschermd en worden gebruikt overeenkomstig het door de settlor vastgelegde langetermijnplan.

Duurzaamheid in het kort: trusts, in het bijzonder die in gunstige jurisdicties, bieden een mate van duurzaamheid die directe eigendom niet kan bieden. Zij overleven het overlijden van natuurlijke personen (naar hun aard blijven zij bestaan overeenkomstig de trustvoorwaarden), zij kunnen plaatselijke juridische verstoringen omzeilen door te steunen op stabielere rechtsstelsels, en zij bieden mechanismen (protectors, voorbehouden bevoegdheden, migratie, decanting) om in de loop der tijd aanpassingen door te voeren zonder dat de gehele constructie instort. Door gebruik te maken van discretionaire uitkeringsnormen (bijvoorbeeld voor "gezondheid, onderwijs, onderhoud en levensonderhoud" van begunstigden) en anti-vervreemdingsbepalingen houden trusts het trustvermogen intact en groeiend, terwijl begunstigden op gecontroleerde wijze kunnen blijven profiteren. Zelfs in extreme gevallen van staatsinstorting, hyperinflatie of burgeroorlog blijft een familietrust met internationaal gespreid vermogen veerkrachtig: trustees kunnen beleggingen verleggen naar stabiele valuta en markten, begunstigden die vluchteling worden, kunnen in hun nieuwe land nog altijd trustmiddelen ontvangen om een nieuw bestaan op te bouwen, en wanneer de stabiliteit terugkeert, is het trustvermogen er nog steeds – en heeft het in de tussentijd in feite gefunctioneerd als een private "centrale bank" van de familie.

Geen enkele structuur is uiteraard volledig onkwetsbaar. Trusts berusten op de integriteit van de trustees en op de rechtbanken van de toepasselijke jurisdictie. Daarom zijn de keuze van de trustee en van de jurisdictie van essentieel belang. Bij een zorgvuldige keuze behoren trusts echter tot de sterkste instrumenten voor vermogensbehoud die beschikbaar zijn. Perpetual dynasty trusts kunnen over vele generaties groeien met beperkte overdrachtsbelasting en, mits tijdig opgericht en naar behoren beheerd, met een sterke bescherming tegen rechtszaken en politieke gebeurtenissen. In wezen is een goed ontworpen trust gebouwd om het leven van de settlor te overstijgen, economische cycli te doorstaan en bestand te zijn tegen wetswijzigingen, en zo een nalatenschap van financiële zekerheid en stabiliteit voor generaties na te laten.