Internationale bankstrategie

Internationale bankstrategie

Het ontwerpen van een bankstructuur die onder druk standhoudt.

Waarom internationaal bankieren een strategie vereist

Binnenlandse bankactiviteiten vereisen zelden een specifiek ontwerp. Eén instelling verzorgt de salarisbetalingen, de ontvangsten, de rekening-courantkredieten en de hypotheek, en die opzet werkt omdat alles binnen één rechtsstelsel, één valuta en één afwikkelingsomgeving plaatsvindt.

Zodra de eerste grens is overschreden, geldt dat niet langer. Valuta's vermenigvuldigen zich. De afwikkeling verloopt via correspondentketens die de cliënt nooit ziet. Compliance-verplichtingen komen tegelijk uit meerdere richtingen. Tegenpartijen in onbekende jurisdicties staan erop dat instrumenten worden gebruikt die de binnenlandse bank nooit heeft uitgegeven. De regeling die vijftien jaar heeft gewerkt, begint te falen op manieren die operationeel lijken, maar structureel zijn.

De meeste cliënten reageren door een nieuwe rekening te openen. Het is het snelste beschikbare antwoord en bijna altijd het verkeerde.

Strategie betekent in deze context iets beperkts en praktisch. Het betekent dat vóór de opening van een bankrelatie wordt bepaald waarvoor zij dient, dat de jurisdictie wordt gekozen op juridische en operationele gronden in plaats van op nabijheid, en dat de gehele structuur periodiek wordt herzien in plaats van haar ongecontroleerd te laten aangroeien.

Drie veelvoorkomende structurele fouten

Complexiteit opbouwen in plaats van structuur
Relaties die zonder vastgesteld doel worden geopend, vergroten de veerkracht niet. Zij vergroten de administratie. Elke nieuwe rekening brengt onboarding, voortdurende due diligence, periodieke toetsing, rapportageverplichtingen, beheer van tekenbevoegden en een extra afstemmingslijn met zich mee. Voorbij een bepaald punt vergt de marginale rekening meer managementaandacht dan zij aan mogelijkheden oplevert.

De vraag die bij elke bestaande relatie moet worden gesteld is eenvoudig: wat zou er stoppen te functioneren indien de relatie morgen zou worden beëindigd? Indien het antwoord 'niets' luidt, is de relatie een kostenpost zonder functie.

Diversificatie verwarren met verhuizing
Cliënten gaan er vaak van uit dat internationaal bankieren betekent dat men het binnenlandse bankieren achter zich laat. Dat is zelden het geval.

Gevestigde binnenlandse relaties bieden vaak toegang tot de lokale betalingsinfrastructuur, kredietverlening tegen voorwaarden die een internationale instelling niet kan evenaren, vertrouwdheid met de lokale toezichthouder en een kredietverleden dat in jaren is opgebouwd. Dit opgeven ten gunste van één enkele offshorerelatie zorgt niet voor spreiding. Het vervangt de ene concentratie door een andere, doorgaans een zwakkere.
Spreiding betekent dat u op meer dan één plaats over mogelijkheden beschikt, zodat het falen, de terugtrekking of de de-risking van één enkele instelling hinderlijk is in plaats van existentieel. Spreiding is additief. Verhuizing is dat niet.

Het kiezen van banken in plaats van bankstrategieën
Een bank is een onderdeel. De strategie is de samenstelling.

Wie een instelling kiest voordat is bepaald waarvoor deze dient, krijgt een structuur die is ingericht rond datgene waarin de gekozen instelling toevallig goed is. De juiste volgorde is omgekeerd: bepaal eerst de functies die de structuur moet vervullen, stel vervolgens vast welke instellingen elk van deze functies kunnen uitvoeren, en ga daarna pas onderhandelen.

Bankarchitectuur

Een architectuur wijst functies toe. Zes functies dekken de meeste internationaal actieve structuren.

Operationeel. Commerciële ontvangsten en betalingen in de valuta's waarin de onderneming daadwerkelijk handelt. Beoordeeld op transactiedoorvoer, kwaliteit van rapportage en kosten per betaling.

Treasury. Reserve, werkkapitaal en liquiditeit op termijn, gescheiden gehouden van de operationele geldstroom, zodat de positie op elk moment overzichtelijk is. Beoordeeld op scheiding, depositovoorwaarden en toegang tot valutahandel.

Afwikkeling. Grensoverschrijdende uitvoering. Beoordeeld op de diepte van het correspondentennetwerk, de toegang tot SWIFT GPI, SEPA Instant, RTGS en realtimebetaalsystemen, en op de bereidheid van de instelling om een vertraagde betaling toe te lichten in plaats van een referentienummer te verstrekken.

Handel. Documentaire kredieten, standby letters of credit, op eerste verzoek betaalbare garanties en prestatiegaranties. Beoordeeld op het vermogen tot uitgifte en op de vraag of de documenten van de instelling worden aanvaard door de tegenpartijen van de cliënt.

Bewaarneming. Effecten, tegoeden en edelmetalen, gescheiden van transactierekeningen, met een audittrail die een controle door een accountant doorstaat.
Structureel. Holdingmaatschappijen, special purpose vehicles, escrow- en fiduciaire constructies, afzonderlijk ondergebracht bij de bank, zodat afscherming (ring-fencing) werkelijk bestaat en niet slechts in naam.

Een structuur die zich zuiver op deze zes functies laat afbeelden, is doorgaans kleiner dan de structuur die zij vervangt. Dat is precies de bedoeling.

Keuze van jurisdictie

De jurisdictie is vaak de meest bepalende keuze, en wordt vaak als laatste gemaakt.

Elke jurisdictie biedt een andere combinatie van regelgevende standaard, rechtszekerheid, fiscale behandeling, bankinfrastructuur, internationale positie, toegang tot beleggingen en politieke stabiliteit. Geen enkele jurisdictie optimaliseert al deze aspecten. De relevante vraag is welke van deze kenmerken de specifieke functie vereist.

Bewaarneming vereist boven alles juridische zekerheid en afdwingbare eigendomsrechten. Afwikkeling vereist correspondentbereik en infrastructuur. Handelsfinanciering vereist dat tegenpartijen de documenten van de jurisdictie aanvaarden. Operationele rekeningen vereisen nabijheid van de commerciële activiteit en van de betalingssystemen die deze bedienen.

Een jurisdictie die uitstekend is voor een van deze functies, kan voor een andere actief ongeschikt zijn. Het kiezen van één enkele jurisdictie voor de gehele structuur is daarom een compromis voor alle functies tegelijk.

Twee andere overwegingen worden gewoonlijk onderschat. De eerste is de reputatie, die bepaalt hoe de tegenpartijen, accountants en andere banken van de cliënt de constructie zullen beoordelen. De tweede is de stabiliteit van correspondentrelaties, die bepaalt of betalingen over drie jaar nog steeds worden verwerkt. Beide zijn van groter belang dan de fiscale behandeling op zich, en beide zijn moeilijker terug te draaien.

Diversificatiebeginselen

Diversificatie in het bankwezen draait niet om het aantal relaties, maar om de onafhankelijkheid van de faalmechanismen.

Drie relaties in dezelfde jurisdictie, die clearen via dezelfde correspondent en onder hetzelfde toezicht staan, vormen één relatie in drie enveloppen. Twee relaties in werkelijk verschillende juridische en afwikkelingsomgevingen vormen diversificatie.

De praktische toets bestaat uit een reeks vragen. Als deze instelling zich zou terugtrekken uit het marktsegment van de cliënt, wat zou dan niet meer functioneren en hoe snel zou dit te vervangen zijn? Als deze jurisdictie kapitaalcontroles zou invoeren, welk deel van de liquiditeit zou dan worden getroffen? Als deze correspondentketen zou breken, bestaat er dan een tweede route voor dezelfde betaling? Indien de antwoorden zich concentreren rond één enkele instelling of één enkele jurisdictie, is de structuur geconcentreerd, ongeacht het aantal rekeningen dat zij omvat.

Redundantie kost geld. Concentratie kost meer, maar slechts af en toe, en juist daarom wordt zij stelselmatig te laag geprijsd.

Binnenlands en internationaal bankieren

De twee vullen elkaar in de meeste gevallen aan en concurreren slechts in zeer weinig gevallen.
Binnenlands bankieren biedt doorgaans lokale betalingsinfrastructuur, krediet op basis van de bestaande relatie, vertrouwdheid met de lokale toezichtpraktijk en administratieve eenvoud. Internationaal bankieren biedt doorgaans multivalutacapaciteit, grensoverschrijdende afwikkeling, instrumenten voor internationale handel, jurisdictionele diversificatie en toegang tot tegenpartijen die de binnenlandse instelling niet kan bereiken.

Een cliënt die moet kiezen tussen beide, is doorgaans de verkeerde vraag gesteld. De structuur dient beide te omvatten, waarbij elk datgene doet waarin het uitblinkt en geen van beide wordt belast met datgene waarin het tekortschiet.

Overwegingen op het gebied van treasury

Bij treasury komt een slecht ontworpen architectuur het eerst aan het licht.
De symptomen zijn steeds dezelfde. Liquiditeit moet handmatig worden samengesteld over entiteiten en instellingen heen voordat iemand een positie kan vaststellen. Reconciliatie legt financiële medewerkers vast die prognoses zouden moeten opstellen. Valutatransacties vinden standaard plaats op het moment van betaling, tegen de koers die de ontvangende instelling hanteert. Financieringsdruk in één entiteit blijft voor de groep onzichtbaar totdat deze urgent wordt.

Geen van deze zaken is een probleem van een bankproduct. Het zijn structurele problemen die geen enkel product oplost.

Een structuur die rond de functie is ontworpen, leidt tot het tegenovergestelde. De positie wordt gerapporteerd in plaats van gereconstrueerd. Valuta wordt een vooraf genomen beslissing. Intragroepsfinanciering is zichtbaar voordat zij nodig is. De financiële functie verschuift van het verklaren van het verleden naar het beheren van het heden.

Grensoverschrijdende betalingen

De uitvoering van betalingen is het meest voorkomende punt waarop het misgaat, en het minst begrepen door cliënten voordat het misgaat.

Een internationale betaling doorloopt een keten van correspondenten, die elk hun eigen compliancescreening, cut-offtijden en kostenstructuur hanteren. De mogelijkheden van de initiërende bank bepalen slechts de eerste stap. Wat de uitkomst bepaalt, is de diepte en kwaliteit van het correspondentennetwerk daarachter, en of de instelling op verzoek een vastgelopen betaling zal natrekken.

Cliënten die een instelling beoordelen op haar betalingsvermogen, dienen drie vragen te stellen. Welke betalingskanalen bereikt zij rechtstreeks, en welke via tussenpersonen. Wat is de escalatieprocedure wanneer een betaling niet aankomt. En wie geeft, bij naam bekend, antwoord wanneer wordt geëscaleerd.

Kosten wegen voor cliënten minder zwaar dan zij verwachten. Zekerheid weegt aanzienlijk zwaarder.

Overwegingen voor family offices

Family offices kennen een extra beperking: de structuur moet de mensen overleven.

Principalen wisselen. Adviseurs gaan met pensioen. Begunstigden erven. Een bancaire structuur die afhankelijk is van het geheugen van één persoon over de reden waarom een rekening bestaat, zal falen op precies het moment waarop zij het meest nodig is, namelijk tijdens een overgang.

Het antwoord is documentatie en scheiding. Elke relatie heeft een vastgelegde functie die ergens anders is geregistreerd dan in het hoofd van een oprichter. Operationele, beleggings-, bewaarnemings- en afwikkelingsrelaties en structurele deelnemingen worden van elkaar gescheiden, zodat verantwoordelijkheid kan worden gedelegeerd zonder alles te delegeren. Tekenbevoegdheidsregelingen worden ontworpen voor de familie zoals die zal zijn, niet zoals zij nu is.

Geavanceerde family offices beschouwen hun bankstructuur als onderdeel van de governancedocumentatie en herzien deze volgens dezelfde cyclus als de familiestatuten. De meeste doen dat niet en komen er bij de afwikkeling van een nalatenschap achter dat dit is nagelaten.

Vennootschapsstructuren

Groepsstructuren brengen een specifiek risico met zich mee: de bancaire regeling raakt niet meer in lijn met de juridische structuur.

Entiteiten worden opgericht, overgenomen, slapend gehouden of geliquideerd, terwijl de daaraan verbonden rekeningen blijven bestaan. Liquide middelen staan in dochtermaatschappijen die niet langer actief zijn. Garanties blijven uitstaan ten aanzien van entiteiten die zijn geherstructureerd. Intragroepsstromen lopen via routes die zijn ontworpen voor een groepsstructuur die niet meer bestaat.

De afstemming is te herstellen, maar vergt doelbewuste inspanning: een overzicht van rechtspersonen naast bankrelaties, een omschreven functie voor elke relatie en beëindiging van wat niet langer een doel dient. Deze oefening is weinig glamoureus en levert consequent de grootste afzonderlijke verbetering in het inzicht in de treasury op.

Veelgestelde vragen

Is een groter aantal bankrelaties veiliger?

Boven een klein aantal niet. Aanvullende relaties voegen administratieve en compliancelast toe zonder zelfstandige capaciteit toe te voegen, tenzij elke relatie een afzonderlijke functie of een afzonderlijke faalwijze dekt.

Moet internationaal bankieren het binnenlandse bankieren vervangen?

Zelden. Binnenlandse relaties behouden doorgaans voordelen op het gebied van lokale betalingen, krediet en vertrouwdheid met de regelgeving die internationale instellingen niet kunnen evenaren. Diversificatie is aanvullend.

Waar komt het bij de keuze van een jurisdictie het meest op aan?

De eisen van de specifieke functie. Bewaarneming vereist rechtszekerheid. Afwikkeling vereist een ruim correspondentennetwerk. Handel vereist acceptatie door tegenpartijen. Er bestaat geen enkele beste jurisdictie, alleen jurisdicties die bij bepaalde doeleinden passen.

Hoe vaak dient de structuur te worden herzien?

Jaarlijks, en bij elke materiële wijziging: nieuwe markt, overname, herstructurering, wijziging van eigendom of het verlies van een correspondentrelatie.

Wat doet IFB hier precies?

Wij adviseren over het ontwerp en wij voeren de functies uit waarvoor wij de geëigende instelling zijn. Dat zijn afzonderlijke zaken, en wij nemen er genoegen mee te horen dat het tweede niet van toepassing is.